{"id":3869,"date":"2017-03-11T20:55:58","date_gmt":"2017-03-11T20:55:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.borpro.site\/index.php\/2017\/03\/11\/robotlar-yaratici-olabilir-mi\/"},"modified":"2017-03-11T20:55:58","modified_gmt":"2017-03-11T20:55:58","slug":"robotlar-yaratici-olabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/2017\/03\/11\/robotlar-yaratici-olabilir-mi\/","title":{"rendered":"Robotlar Yarat\u0131c\u0131 Olabilir Mi?"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Robotlar Yarat\u0131c\u0131 Olabilir Mi?\" width=\"900\" height=\"506\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/5nqEnfgcUQE?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><br \/>\u0130ster inan\u0131n ister inanmay\u0131n, insanlar 170 y\u0131ldan fazla s\u00fcredir, yapay zek\u00e2 sorununun yan\u0131 s\u0131ra yapay yarat\u0131c\u0131l\u0131k sorunuyla da u\u011fra\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>1843 y\u0131l\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n ilk bilgisayar programc\u0131s\u0131 kabul edilen Leydi Ada Lovelace adl\u0131 bir \u0130ngiliz matematik\u00e7i \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>Bir makine, sadece insanlar\u0131n onu \u00f6zellikle yapmas\u0131 i\u00e7in programlad\u0131klar\u0131 \u015feyi yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, insan gibi bir zek\u00e2ya sahip olamaz.<\/p>\n<p>Lovelace&#8217;a g\u00f6re, bir makinenin zeki olarak nitelenebilmesi i\u00e7in<br \/>\norijinal fikirler \u00fcretebiliyor olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n<p>2001&#8217;de \u015fekillendirilen Lovelace Testi, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi irdeleyecek bir yol sunuyor.<\/p>\n<p>Bir makinenin bu testi ge\u00e7ebilmesi i\u00e7in, tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n kendi orijinal kodlar\u0131na dayanarak a\u00e7\u0131klayamayacaklar\u0131 bir \u00e7\u0131kt\u0131 \u00fcretmesi gerekiyor.<\/p>\n<p>Lovelace Testi&#8217;nin tasar\u0131m\u0131 itibariyle tarafs\u0131z bir bilimsel test olmaktan \u00e7ok,<br \/>\nbir d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Yine de bu bir ba\u015flang\u0131\u00e7.<\/p>\n<p>\u0130lk bak\u0131\u015fta, bir makinenin b\u00f6yle y\u00fcksek kalitede orijinal m\u00fczik yaratmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnebilir.<\/p>\n<p>Bir dizi m\u00fczikal nota \u00fcretmek i\u00e7in, izini s\u00fcrmenin imk\u00e2ns\u0131z olaca\u011f\u0131<br \/>\nbi\u00e7imde rastgele say\u0131 \u00fcrete\u00e7leri, kaotik fonksiyonlar ve bulan\u0131k mant\u0131k<br \/>\nkullanan a\u015f\u0131r\u0131 karma\u015f\u0131k bir algoritma haz\u0131rlayabiliriz.<\/p>\n<p>Bu daha \u00f6nce duyulmam\u0131\u015f say\u0131s\u0131z orijinal melodi \u00fcretebilecek olsa da,<br \/>\nonlar\u0131n sadece \u00e7ok az\u0131 dinlemeye de\u011fer olurdu.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgisayar\u0131n bizim g\u00fczel bulabileceklerimiz ile g\u00fczel bulmayacaklar\u0131m\u0131z\u0131 ay\u0131rt etmesinin bir yolu yoktur.<\/p>\n<p>Peki ya bir ad\u0131m geriye gidip, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan<br \/>\ndo\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 modellemeyi denersek?<\/p>\n<p>Orijinal, de\u011ferli ve hatta g\u00fczel \u00e7\u0131kt\u0131lara g\u00f6t\u00fcren en az\u0131ndan b\u00f6yle bir tane<br \/>\ns\u00fcre\u00e7 biliyoruz:<br \/>\n&#8230;Evrim s\u00fcreci&#8230;<\/p>\n<p>Evrimsel algoritmalar ya da biyolojik evrimi taklit eden genetik algoritmalar,<br \/>\nmakinelere orijinal ve de\u011ferli sanatsal \u00e7\u0131kt\u0131lar \u00fcrettirmede umut vadeden bir yakla\u015f\u0131m.<\/p>\n<p>Peki evrim bir makineyi nas\u0131l m\u00fcziksel a\u00e7\u0131dan yarat\u0131c\u0131 k\u0131labilir?<\/p>\n<p>Organizmalar yerine, ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak bir m\u00fcziksel ifadeler toplulu\u011fundan, baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin yerlerini de\u011fi\u015ftirerek, \u00f6tekilerle kar\u0131\u015ft\u0131rarak, rastgele notalar ekleyerek, \u00fcremeyi ve rastgele mutasyonlar\u0131 taklit eden temel bir algoritmadan yola \u00e7\u0131kabiliriz.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece yeni nesil bir ifadeler toplulu\u011fumuz olur.<\/p>\n<p>Biz de buna &#8216;uygunluk fonksiyonu&#8217; denilen bir i\u015flem kullanarak se\u00e7ilim uygular\u0131z. <\/p>\n<p>T\u0131pk\u0131 biyolojik uygunlu\u011fun d\u0131\u015f \u00e7evresel bask\u0131larca belirlenmesi gibi, bizim uygunluk fonksiyonumuz da nihai g\u00fczel melodiyi temsil etmesi i\u00e7in<br \/>\ninsan m\u00fczisyenler ya da m\u00fczikseverler taraf\u0131ndan se\u00e7ilen bir d\u0131\u015f melodi taraf\u0131ndan belirlenebilir.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan algoritma, bizim m\u00fcziksel ifadelerimiz ile bu g\u00fczel melodiyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve sadece ona en \u00e7ok benzeyen ifadeleri se\u00e7er.<\/p>\n<p>En az benzeyenler ay\u0131klan\u0131nca, algoritma geriye kalanlara mutasyon ve<br \/>\nyeniden d\u00fczenleme i\u015flemleri uygular; olu\u015fan yeni nesilden en benzer,<br \/>\nyani en uygun olanlar\u0131 se\u00e7er.<\/p>\n<p>Bunu nesiller boyu tekrarlar.<\/p>\n<p>S\u00fcre\u00e7 boyunca \u00f6yle \u00e7ok rastgelelik ve karma\u015f\u0131kl\u0131k vard\u0131r ki, sonu\u00e7 Lovelace Testi&#8217;ni ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p>Daha da \u00f6nemlisi, s\u00fcre\u00e7teki insan esteti\u011finin varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, kuramsal olarak, g\u00fczel bulaca\u011f\u0131m\u0131z melodiler \u00fcretebilece\u011fiz.<\/p>\n<p>Peki bu ger\u00e7ekten yarat\u0131c\u0131 \u015feylere ili\u015fkin sezgimizi tatmin ediyor mu?<\/p>\n<p>Orijinal ve g\u00fczel bir \u015fey yapmak i\u00e7in yeterli mi,<br \/>\nyoksa yarat\u0131c\u0131l\u0131k, ne yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bir niyet ve fark\u0131ndal\u0131k gerektirir mi?<\/p>\n<p>Belki de bu durumda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n as\u0131l kayna\u011f\u0131 programc\u0131lar oluyor;<br \/>\nher ne kadar s\u00fcreci anlamasalar da.<\/p>\n<p>\u0130nsandaki yarat\u0131c\u0131l\u0131k nedir ki zaten?<br \/>\nBiyolojik algoritmik s\u00fcre\u00e7ler ve ya\u015fant\u0131m\u0131za bi\u00e7im veren rastgele deneyimlerle geli\u015fen birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f n\u00f6ronlardan olu\u015fan bir sistemden daha fazlas\u0131 m\u0131?<\/p>\n<p>D\u00fczen ve kaos, makine ve insan.<\/p>\n<p>Bunlar, \u015fu anda m\u00fczik, heykel, resim, \u015fiir ve daha fazlas\u0131n\u0131 \u00fcretmekte olan<br \/>\nmakine yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimlerinin merkezinde yer alan dinamolar.<\/p>\n<p>Bu yarat\u0131c\u0131 eylemlere yarat\u0131c\u0131 demenin adilli\u011fi konusunda, hen\u00fcz net bir karara var\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p>Ama bir sanat eseri g\u00f6zlerinizi nemlendirebiliyorsa, akl\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zdan alabiliyorsa, hatta t\u00fcylerinizi diken diken edebiliyorsa, onu kimin ya da neyin yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekten \u00f6nemli mi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ster inan\u0131n ister inanmay\u0131n, insanlar 170 y\u0131ldan fazla s\u00fcredir, yapay zek\u00e2 sorununun yan\u0131 s\u0131ra yapay yarat\u0131c\u0131l\u0131k sorunuyla da u\u011fra\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>1843 y\u0131l\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n ilk bilgisayar programc\u0131s\u0131 kabul edilen Leydi Ada Lovelace adl\u0131 bir \u0130ngiliz matematik\u00e7i \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>Bir makine, sadece insanlar\u0131n onu \u00f6zellikle yapmas\u0131 i\u00e7in programlad\u0131klar\u0131 \u015feyi yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, insan gibi bir zek\u00e2ya sahip olamaz.<\/p>\n<p>Lovelace&#8217;a g\u00f6re, bir makinenin zeki olarak nitelenebilmesi i\u00e7in<br \/>\norijinal fikirler \u00fcretebiliyor olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n<p>2001&#8217;de \u015fekillendirilen Lovelace Testi, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi irdeleyecek bir yol sunuyor.<\/p>\n<p>Bir makinenin bu testi ge\u00e7ebilmesi i\u00e7in, tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n kendi orijinal kodlar\u0131na dayanarak a\u00e7\u0131klayamayacaklar\u0131 bir \u00e7\u0131kt\u0131 \u00fcretmesi gerekiyor.<\/p>\n<p>Lovelace Testi&#8217;nin tasar\u0131m\u0131 itibariyle tarafs\u0131z bir bilimsel test olmaktan \u00e7ok,<br \/>\nbir d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Yine de bu bir ba\u015flang\u0131\u00e7.<\/p>\n<p>\u0130lk bak\u0131\u015fta, bir makinenin b\u00f6yle y\u00fcksek kalitede orijinal m\u00fczik yaratmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnebilir.<\/p>\n<p>Bir dizi m\u00fczikal nota \u00fcretmek i\u00e7in, izini s\u00fcrmenin imk\u00e2ns\u0131z olaca\u011f\u0131<br \/>\nbi\u00e7imde rastgele say\u0131 \u00fcrete\u00e7leri, kaotik fonksiyonlar ve bulan\u0131k mant\u0131k<br \/>\nkullanan a\u015f\u0131r\u0131 karma\u015f\u0131k bir algoritma haz\u0131rlayabiliriz.<\/p>\n<p>Bu daha \u00f6nce duyulmam\u0131\u015f say\u0131s\u0131z orijinal melodi \u00fcretebilecek olsa da,<br \/>\nonlar\u0131n sadece \u00e7ok az\u0131 dinlemeye de\u011fer olurdu.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgisayar\u0131n bizim g\u00fczel bulabileceklerimiz ile g\u00fczel bulmayacaklar\u0131m\u0131z\u0131 ay\u0131rt etmesinin bir yolu yoktur.<\/p>\n<p>Peki ya bir ad\u0131m geriye gidip, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan<br \/>\ndo\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 modellemeyi denersek?<\/p>\n<p>Orijinal, de\u011ferli ve hatta g\u00fczel \u00e7\u0131kt\u0131lara g\u00f6t\u00fcren en az\u0131ndan b\u00f6yle bir tane<br \/>\ns\u00fcre\u00e7 biliyoruz:<br \/>\n&#8230;Evrim s\u00fcreci&#8230;<\/p>\n<p>Evrimsel algoritmalar ya da biyolojik evrimi taklit eden genetik algoritmalar,<br \/>\nmakinelere orijinal ve de\u011ferli sanatsal \u00e7\u0131kt\u0131lar \u00fcrettirmede umut vadeden bir yakla\u015f\u0131m.<\/p>\n<p>Peki evrim bir makineyi nas\u0131l m\u00fcziksel a\u00e7\u0131dan yarat\u0131c\u0131 k\u0131labilir?<\/p>\n<p>Organizmalar yerine, ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak bir m\u00fcziksel ifadeler toplulu\u011fundan, baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerin yerlerini de\u011fi\u015ftirerek, \u00f6tekilerle kar\u0131\u015ft\u0131rarak, rastgele notalar ekleyerek, \u00fcremeyi ve rastgele mutasyonlar\u0131 taklit eden temel bir algoritmadan yola \u00e7\u0131kabiliriz.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece yeni nesil bir ifadeler toplulu\u011fumuz olur.<\/p>\n<p>Biz de buna &#8216;uygunluk fonksiyonu&#8217; denilen bir i\u015flem kullanarak se\u00e7ilim uygular\u0131z. <\/p>\n<p>T\u0131pk\u0131 biyolojik uygunlu\u011fun d\u0131\u015f \u00e7evresel bask\u0131larca belirlenmesi gibi, bizim uygunluk fonksiyonumuz da nihai g\u00fczel melodiyi temsil etmesi i\u00e7in<br \/>\ninsan m\u00fczisyenler ya da m\u00fczikseverler taraf\u0131ndan se\u00e7ilen bir d\u0131\u015f melodi taraf\u0131ndan belirlenebilir.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan algoritma, bizim m\u00fcziksel ifadelerimiz ile bu g\u00fczel melodiyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve sadece ona en \u00e7ok benzeyen ifadeleri se\u00e7er.<\/p>\n<p>En az benzeyenler ay\u0131klan\u0131nca, algoritma geriye kalanlara mutasyon ve<br \/>\nyeniden d\u00fczenleme i\u015flemleri uygular; olu\u015fan yeni nesilden en benzer,<br \/>\nyani en uygun olanlar\u0131 se\u00e7er.<\/p>\n<p>Bunu nesiller boyu tekrarlar.<\/p>\n<p>S\u00fcre\u00e7 boyunca \u00f6yle \u00e7ok rastgelelik ve karma\u015f\u0131kl\u0131k vard\u0131r ki, sonu\u00e7 Lovelace Testi&#8217;ni ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p>Daha da \u00f6nemlisi, s\u00fcre\u00e7teki insan esteti\u011finin varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde, kuramsal olarak, g\u00fczel bulaca\u011f\u0131m\u0131z melodiler \u00fcretebilece\u011fiz.<\/p>\n<p>Peki bu ger\u00e7ekten yarat\u0131c\u0131 \u015feylere ili\u015fkin sezgimizi tatmin ediyor mu?<\/p>\n<p>Orijinal ve g\u00fczel bir \u015fey yapmak i\u00e7in yeterli mi,<br \/>\nyoksa yarat\u0131c\u0131l\u0131k, ne yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bir niyet ve fark\u0131ndal\u0131k gerektirir mi?<\/p>\n<p>Belki de bu durumda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n as\u0131l kayna\u011f\u0131 programc\u0131lar oluyor;<br \/>\nher ne kadar s\u00fcreci anlamasalar da.<\/p>\n<p>\u0130nsandaki yarat\u0131c\u0131l\u0131k nedir ki zaten?<br \/>\nBiyolojik algoritmik s\u00fcre\u00e7ler ve ya\u015fant\u0131m\u0131za bi\u00e7im veren rastgele deneyimlerle geli\u015fen birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015f n\u00f6ronlardan olu\u015fan bir sistemden daha fazlas\u0131 m\u0131?<\/p>\n<p>D\u00fczen ve kaos, makine ve insan.<\/p>\n<p>Bunlar, \u015fu anda m\u00fczik, heykel, resim, \u015fiir ve daha fazlas\u0131n\u0131 \u00fcretmekte olan<br \/>\nmakine yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimlerinin merkezinde yer alan dinamolar.<\/p>\n<p>Bu yarat\u0131c\u0131 eylemlere yarat\u0131c\u0131 demenin adilli\u011fi konusunda, hen\u00fcz net bir karara var\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p>Ama bir sanat eseri g\u00f6zlerinizi nemlendirebiliyorsa, akl\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zdan alabiliyorsa, hatta t\u00fcylerinizi diken diken edebiliyorsa, onu kimin ya da neyin yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekten \u00f6nemli mi?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3869\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bormuzik.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}